Việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là một trong những nội dung đáng chú ý trong tiến trình cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ, từ ngày 01/7/2026, số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được cắt giảm từ 198 ngành, nghề xuống còn 142 ngành, nghề. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027.
Điểm nổi bật của Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP là việc điều chỉnh danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15. Theo đó, thay vì duy trì 198 ngành, nghề như trước đây, từ ngày 01/7/2026, danh mục mới chỉ còn 142 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Việc cắt giảm này không chỉ đơn thuần là loại bỏ một số ngành, nghề khỏi danh mục, mà còn bao gồm việc sửa đổi, gộp nhóm hoặc điều chỉnh phạm vi của một số ngành, nghề có tính chất gần nhau. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo trong quản lý, đồng thời giúp doanh nghiệp dễ dàng xác định hoạt động kinh doanh của mình có thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không.
1. Một số nhóm ngành, nghề được cắt giảm hoặc điều chỉnh
Các ngành, nghề được cắt giảm, sửa đổi trải rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau như an ninh trật tự, tài chính, kế toán, công thương, giao thông vận tải, xây dựng, thông tin truyền thông, giáo dục, nông nghiệp, y tế, văn hóa, thể thao, du lịch, đất đai, tài nguyên và môi trường.
Một số ngành, nghề trước đây được quản lý như ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nay không còn được giữ trong danh mục hoặc được điều chỉnh theo hướng thu hẹp phạm vi quản lý. Có thể kể đến các nhóm như kinh doanh khí, kinh doanh rượu, kinh doanh khoáng sản, kinh doanh dịch vụ kế toán, một số dịch vụ trong lĩnh vực giao thông vận tải, giáo dục, đất đai, sở hữu trí tuệ, văn hóa và thông tin truyền thông. Việc điều chỉnh này cho thấy xu hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời tăng cường quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp.
Cần lưu ý rằng việc một ngành, nghề không còn nằm trong danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không có nghĩa là doanh nghiệp được tự do hoạt động mà không chịu bất kỳ sự quản lý nào. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan về đăng ký kinh doanh, thuế, lao động, môi trường, phòng cháy chữa cháy, quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định chuyên ngành khác nếu có.
Nói cách khác, việc cắt giảm danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chủ yếu làm giảm yêu cầu về giấy phép, chứng chỉ, văn bản chấp thuận hoặc điều kiện gia nhập thị trường. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ bảo đảm chất lượng dịch vụ, an toàn sản phẩm, điều kiện vận hành và các nghĩa vụ pháp lý phát sinh theo từng lĩnh vực cụ thể.
2. Giá trị pháp lý của giấy phép đã được cấp trước đây
Một vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm là các giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản xác nhận đã được cấp trước đây đối với ngành, nghề bị cắt giảm sẽ được xử lý như thế nào. Theo thông tin công bố về Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP, tổ chức, cá nhân được tiếp tục sử dụng các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ, văn bản xác nhận hoặc hình thức văn bản cho phép đầu tư, kinh doanh khác đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp đến hết thời hạn của các văn bản, giấy tờ đó.
Quy định này có ý nghĩa bảo đảm tính ổn định cho doanh nghiệp, tránh phát sinh xáo trộn đột ngột trong quá trình hoạt động. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chủ động rà soát lại ngành nghề, giấy phép và điều kiện kinh doanh hiện có để xác định nghĩa vụ pháp lý sau thời điểm 01/7/2026.
3. Tác động đối với doanh nghiệp
Việc cắt giảm danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi đáng kể cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, nhà đầu tư mới gia nhập thị trường. Khi một số ngành, nghề không còn phải đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh, doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian, chi phí chuẩn bị hồ sơ, xin cấp giấy phép hoặc duy trì điều kiện kinh doanh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên hiểu việc cắt giảm này theo hướng bỏ qua toàn bộ nghĩa vụ tuân thủ. Trong từng trường hợp cụ thể, cần kiểm tra xem hoạt động kinh doanh của mình có còn thuộc danh mục 142 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không; nếu không còn thuộc danh mục thì có còn chịu sự điều chỉnh của quy định chuyên ngành nào khác hay không.
Từ góc độ tuân thủ, doanh nghiệp nên thực hiện rà soát lại ngành nghề đăng ký kinh doanh, giấy phép con, chứng chỉ hành nghề, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và các văn bản chấp thuận chuyên ngành đang áp dụng. Đối với ngành, nghề đã được cắt giảm, doanh nghiệp cần xác định rõ liệu có thể ngừng thực hiện thủ tục gia hạn hoặc xin cấp mới giấy phép hay vẫn phải duy trì nghĩa vụ theo quy định chuyên ngành khác.
Đối với nhà đầu tư đang chuẩn bị triển khai dự án hoặc thành lập doanh nghiệp mới, việc cập nhật danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ ngày 01/7/2026 là rất cần thiết. Việc xác định đúng ngành nghề ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp nhà đầu tư lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp, dự kiến chính xác thời gian triển khai, chi phí tuân thủ và các rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
